Afbouwen TNF-blokkers

Afbouwen van TNF-blokkers bij RA-patiënten als de ziekte rustig is. Is dat een goed idee?

TNF-blokkers, zoals adalimumab (Humira®) en etanercept (Enbrel®), zijn effectief bij de behandeling van reumatoïde artritis (RA) en worden veel gebruikt. Ze onderdrukken de gewrichtsontsteking en voorkomen schade aan de gewrichten. Nadelen van deze middelen zijn echter steeds moeten spuiten, soms bijwerkingen en hoge kosten. Daarom komt de vraag op of het mogelijk is TNF-blokkers af te bouwen of zelfs te stoppen bij mensen met RA, als de ziekte rustig is. In de Sint Maartenskliniek wordt hiernaar al geruime tijd onderzoek naar gedaan.

Dit werd ook het onderwerp van mijn eigen promotieonderzoek, waarin de DRESS-studie het belangrijkste project is. We willen met dit onderzoek bekijken of het op proef afbouwen van adalimumab of etanercept tot stop (met natuurlijk een herstart of ophogen als dit niet lukt) een even goede aanpak is voor de patiënt als de TNF-blokker gewoon doorgeven. Vanaf december 2011 hebben we mensen die in aanmerking kwamen, gevraagd mee te doen aan het onderzoek. Ik merkte hierbij dat sommige mensen best angstig waren om de medicatie te gaan verminderen. Ook de behandelend reumatologen vonden het soms moeilijk. Heel invoelbaar, want als het goed gaat wil je dit graag zo houden. Toch waren er ook veel mensen die graag wilden proberen de medicijnen te minderen. Sommigen van hen waren daarom teleurgesteld als ze in de groep werden geloot die zou doorgaan met de TNF-blokker.

Tijdens het onderzoek bleven mensen bij hun eigen reumatoloog onder controle. Als het niet goed ging met de RA tussen de bezoeken door, konden ze snel terecht voor een extra controle. Zelf heb ik tijdens het onderzoek regelmatig mensen tussendoor gezien als het niet goed ging. Vaak was er een milde toename van klachten, maar ook was het soms indrukwekkend om te zien hoe snel en heftig de ziekte ineens kon opvlammen. Dit kwam – zoals we verwacht hadden – vaker voor in de groep die de TNF-blokker ging afbouwen. Maar ook in de controlegroep ging het ondanks het doorgebruiken van de TNF-blokker soms een tijd niet goed. Geruststellend om te zien was dat bij mensen na herstarten of ophogen van medicatie de ziekte bijna altijd snel weer rustig werd.

De dataverzameling is in mei 2014 afgerond. We zijn op dit moment druk bezig met het analyseren van alle gegevens. Wat we al weten, is dat de afbouwstrategie niet slechter is in het behoud van rustige ziekte dan de strategie waarbij de TNF-blokker gewoon wordt doorgegeven. Wel zien we veel vaker een tijdelijke opvlamming van de RA als de TNF-blokker wordt afgebouwd, maar deze duurt vaak heel kort en reageert goed op herstart/ophogen.

Dus op proef afbouwen van TNF-blokkers als de RA-activiteit langere tijd rustig is? Een goed idee! Belangrijk is wel mensen goed in de gaten te houden en de medicijnen aan te passen als het niet goed gaat.

Noortje van Herwaarden,
ANIOS Reumatologie